Provizyon Nedir? Provizyon Süreci Nasıl İşler?

Bankalar ve ödeme kuruluşları, hizmet verdikleri kart sahipleri ve üye iş yerleri arasında bir ödeme köprüsü oluşturmak amacı ile bazı prosedürler uygularlar. Bu prosedürlerden biri, kullanıcıların sıkça karşılaştığı provizyondur. Peki, provizyon sistemi nasıl çalışır?

Provizyon Nedir?

Provizyon, kredi kartları ile yapılan harcamanın kart limitini belirli bir süre bloke etmesi işlemidir. Banka veya kredi kartını veren ödeme kuruluşu, söz konusu tutarı mal/hizmet veren üye iş yeri tarafından tahsil edilinceye kadar, önceden düzenlenmiş süre ve kurallar çerçevesinde provizyonda bir teminat olarak bekletir.

Bekleyen Provizyon Nedir?

Provizyon uygulaması; kredi kartı ile yapılan alışverişlerin bir onay kodu aracılığı ile üye iş yerinin vereceği hizmet/mal karşılığı alacağı ücretin, işlem yapılan kart tarafında karşılığı olduğu ve teminat olarak bekletileceğini garanti etmek için kullanılır. Provizyon ile garanti edilen bu teminat, mal/hizmet veren iş yerinin ücretini tahsil edeceği sürede blokede tutulur ve buna provizyonda bekleme adı verilir. İşyeri tahsil etmeden evvel provizyonun ne kadar süre bekleyeceği Bankaların risk politikalarına bağlı olarak bankadan bankaya değişiklik göstermektedir.

Provizyon Süreci Nasıl İşler?

Provizyon süreci, kart sahibinin ödeme yapması ile başlar. Ödeme yapıldığı an POS üzerinden geçen tutar, doğrudan provizyon kapsamına alınır. Banka ilgili tutarı bloke ederek kartın kullanılabilir limitini bu tutar kadar düşürür. Bunun sebebi, muhasebeleşme süreci tamamlandığında satıcıya aktarılacak kadar bakiye riskinin korunmasını sağlamaktır.

Tutar kart limitinden düşülse bile ekstreye hemen borç olarak yansıtılmaz, çünkü iş yeri işlemi tahsil etmeden borçlanma gerçekleşmemiş sayılır. Kart uygunluğu, limit yeterliliği, üye iş yeri geçerliliği gibi çeşitli işlem ve güvenlik kontrolleri ilk onaylanma esnasında gerçekleştirilir. Provizyon onay anından sonra başka süreçlere girmez, başka bir onay beklemez. Bekleyen provizyondaki tutar satıcıya aktarıldıktan sonra kullanıcının kartına borç olarak eklenir ve bekleyen provizyonlardan düşer. 

Başlangıç tutarı ile nihai tutarı farklı olabilen hizmet alımlarında, provizyondaki tutardan daha az veya daha fazla borç yansıtılabilir. Örneğin online market alışverişlerinde kilogram bazlı bir ürünün sipariş edilenden daha az veya daha fazla gelme durumunda teslim edilen miktara göre tutar tahsil edilir. 

Bu fark, dövizli alışverişlerde de ortaya çıkabilir. İşlemin yapıldığı ve tahsil edildiği süre arasındaki kur farkı, provizyonun muhasebeleşmesi aşamasında farklar oluşturabilir.

Özetle:

• Provizyon alınırken limit, statü, güvenlik, regülasyon ve sistem kontrolleri uygulanır.
• Provizyondaki bir işlem ek bir onay beklemez, sadece tahsil edilmeyi bekler. Henüz tahsil edilmemiş olsa dahi iş yerinin hak edişi sabittir.
• Provizyonda bekleyen işlem kart sahibi veya kart sahibi bankası talebi ile iptal edilemez. İptal edilse dahi iş yerinin işlemi tahsil etmesi sonucu kart sahibine borç yansır.
• Kart sahibi itirazları, iş yeri ve kart sahibi ihtilafları provizyon iptali ile değil harcama itirazı prosedürleri ile işleme alınır.
  İşlemin muhasebeleşmesi kart sahibi talebi ile değil iş yerinin tahsilatı ile mümkündür.
• Muhasebeleşmemiş, borç yansımamış ve iş yeri tarafından tahsil edilmemiş bir işleme, limit blokeleme (provizyonda bekleme) aşamasında harcama itirazı talebi alınmaz, alınsa dahi işleme konulamaz. Harcama itirazı aşaması, iş yerinin parayı tahsil etmesi ile başlar.
• Provizyonda bekleyen işlemin iadesi olmaz, iptali olur. İptal edilen bir işlem için karta yansıyacak bir iade tutarı olması beklenmez. Sadece blokelenen limitin açılması beklenir.
  İşlem onaylandıktan sonra ilgili tutar alıcının kartına borç, iş yerinin hesabına ise alacak olarak yansır. 

Provizyon Ne değildir?

Provizyon finansal bir işlem değildir. Sadece bir limit blokeleme ve teminat işlemidir. Finansal bir işlem olmadığı için de iadesi gerçekleştirilemez. İptali mümkündür ama bu teminat mal/hizmet veren kuruluşa verildiğinden iptali kart sahibi tarafından değil, ancak mal/hizmet veren kuruluş tarafından gerçekleştirilebilir. Bunun yanı sıra provizyonun bekleyen statüden muhasebeleştirilmesi de kart sahibi talebi ile değil mal/hizmet veren kuruluşun talebi ile gerçekleştirilebilir.

Provizyon ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Provizyonun amaçlarını ve uygulanışını anlattığımıza göre şimdi de bu işlem ile ilgili diğer detaylara dair soruları cevaplayabiliriz.

Provizyondaki para geri alınır mı?

Provizyondaki parayı geri almak mümkün değildir fakat yapılan harcamanın tahsil durumu provizyonun düşmesi ile sonuçlanabilir. Satıcı işlemi tahsil etmezse veya iptal ederse provizyondaki tutar kart limitine geri döner.

Provizyona itiraz edilebilir mi?

Provizyon müşteri tarafından iptal edilemez ama muhasebeleştiği ve borç olarak yansıdığı noktada chargeback/ters ibraz denilen prosedürler ile müşteri tarafından bu harcamalara itiraz edilebilir. İtirazlar kart sahibi bankası ve üye iş yeri bankasının birbirlerinden gerekli belgeleri temin etmesi ve belli kuralları takip etmesi yolu ile incelenir ve sonuçlandırılır. Bu sonuca göre tutar; kart sahibine, iş yerine veya ilgili bankalara zarar olarak yansıtılır.

Provizyon neden onaylanmaz/ret olur?

Provizyon onayı alınamamasının kart bakiyesi ve şüpheli işlem gibi nedenleri olabilir. Ayrıca çeşitli devlet kurumlarının regülasyonları, ödeme sorunları, risk parametreleri de ret sebebi oluşturabilir. Harcama yapılan iş yerinin veya harcama türünün şüpheli işlem olarak görülmesi durumunda provizyon onaylanmayabilir. Kartta yetersiz bakiye olması durumunda veya yapılan işlem için gerekli izinlerin verilmemesinden dolayı da provizyon reddedilebilir. Bunun yanı sıra provizyon prosedürü sistemsel bir süreç olduğundan birçok farklı teknik neden, uyuşmazlık ve arıza da ret sebebi olabilir.

Provizyondaki işlemler kart limitinden düşer mi?

Provizyondaki işlemler ilk aşamada kart limitinden düşer. Provizyonda beklediği müddetçe limiti tutmaya devam eder. Muhasebeleştiği takdirde borç olarak yansır. Eğer satıcı işlemi iptal ederse veya işlemi belli bir süre tahsil etmezse limit açılır. Satıcı işlemi bekleme süresince tahsil etmediği için limitin açılması durumlarında limitin açılmasından sonra da belli süreler çerçevesinde muhasebeleştirip tahsil edebilir. Yani limit açıldıktan sonra da işlem borç olarak yansıyabilir. Kart limitinin blokede kalma süresi banka risk politikalarına bağlı olup bankadan bankaya değişebilir.

Bekleyen provizyon iptal edilir mi?

Provizyon sadece mal/hizmet veren kuruluşun feragat etmesi ve iptal talep etmesi durumunda iptal edilir. Müşteri itirazları işlem iptali ile değil chargeback/ters ibraz prosedürü ile işleme alınır.

Provizyonlar harcamalarda ne zaman görünür?

Yapılan harcamalar işlemin onaylanma anından itibaren mal/hizmet veren kuruluş işlemi tahsil edinceye kadar veya tahsil etmeyip işlem limiti açılıncaya kadar provizyonda görülür. Tahsil ettikten sonra borç olarak yansır ve borçlar arasında görülür.