İskonto Nedir? Nasıl Hesaplanır?

İndirim yapmak hemen her sektörde uygulanan bir satış ve pazarlama yöntemidir. Fakat bu indirimlere sadece satışta değil, işin muhasebe tarafında da dikkat etmeniz gerekir. Muhasebede iskonto olarak adlandırılan bu indirimleri doğru bir şekilde hesaplamalı ve faturalandırmalısınız. Peki tam olarak iskonto nedir ve iskonto nasıl hesaplanır?

İskonto Nedir?

İskonto, bir ürün veya hizmete ait satış fiyatının daha düşük bir seviyeye indirilmesini sağlayan uygulamadır. “İndirim” kelimesi ile eş anlamlı olup daha çok muhasebe, finans, maliye, vergi gibi teknik alanlarda kullanılan bir kavramdır. En kısa şekilde de “indirim” olarak tanımlanabilir. İskontodan söz edebilmek için ürün veya hizmetin, asıl fiyatının altında bir fiyattan satılması gerekir.  

Satışları artırmaya yönelik bir uygulama olan iskonto veya indirim, genellikle sınırlı süreler için geçerlidir. İskonto miktarı ise kimi zaman sabit bir tutar olurken kimi zaman da yüzdelik oranlar şeklindedir. Daha çok özel günlerde karşılaşılan kampanyalar kapsamında sık sık iskonto yapıldığı görülebilir. 

İskonto Faturası Nedir?

İskonto faturası, bir ürün veya hizmetin satışında yapılan indirimin yansıtıldığı faturadır. Normal faturada ürünün satış anındaki fiyatı doğrudan faturaya yazılır. İskonto faturasında ise ürünün asıl fiyatı yazarken bir de iskonto kalemi eklenir. Bu kalemde iskonto oranı ve tutarı yer alır. Böylece toplam fiyat, asıl fiyattan daha düşük olur. Fatura ile ilgili vergiler de iskontolu tutar üzerinden hesaplanır.  

İskonto Neden Yapılır?

İskonto, işletmelerin satışlarını artırmak için yaptıkları bir işlemdir. Hemen her sektörde satışların çoğu indirimli ürünler üzerinden yapılır. Bunun temel sebebi, aynı ürünün bir başka satıcıda daha pahalı olmasıdır. İskonto ile ürünün fiyatı piyasanın altına indirilir ve bu sayede daha fazla müşteri çekmek mümkün olur. Dolayısıyla iskonto yapmak, satışları artırmak için oldukça etkili bir yöntemdir.  

İskontonun satışları artırma etkisi sadece indirimli ürünler üzerinde değildir. Tüketici bir mağazaya girdiğinde indirimli ürünlerin yanında diğer ihtiyaçlarını da karşılamak ister. Söz konusu ihtiyaçlar indirimli olmasa bile tüm alışverişi aynı mağazada yapmak, tüketici için pratik olur. Bu nedenle iskonto, mağazada bulunan tüm ürün kalemlerinde satış artırıcı etki taşır.  

Faaliyet gösterilen sektörde öne çıkmak ve pazarda rekabet avantajı elde etmek için de iskonto yapılabilir. Standart fiyatlarla satış yapmak yerine dönemsel olarak değişen ve güncellenen kampanyalar ile satış yapmak, işletmelere ve e-Ticaret sitelerine önemli bir rekabet avantajı kazandırır.  

İskontonun müşteri memnuniyetini artırma ve müşteri sadakati sağlama gibi etkileri de vardır. Örneğin erken veya peşin ödeme iskontosu ile müşteri bazlı avantajlar sağlayarak memnuniyeti artırabilirsiniz. Sürekli alışveriş yapan sadık müşterilere de ekstra iskonto yapabilir ve böylece müşterileri tekrarlayan satın almalar yapmaları için teşvik edebilirsiniz.  

İskonto Türleri Nelerdir?

Uygulama esasları değişiklik gösteren çeşitli iskonto türleri vardır. Temelde tüm iskonto türleri belirli bir fiyat düşüşünü kapsar. Ama iskonto türleri arasında indirimin hangi koşullarda uygulanacağıyla ilgili farklar vardır. Şimdi, yaygın bir şekilde uygulanan bazı iskonto türlerine yakından bakalım.

Ticari İskontolar

Ticari iskontolar, ürün veya hizmet için belirlenen liste fiyatı üzerinden yapılan standart iskontolardır. Satışı artırmaya yönelik kampanyalar dahilindeki indirimlerin tamamı ticari iskonto olarak kabul edilebilir. 

Sezon Sonu İskontosu

Mevsim iskontosu olarak da bilinen sezon sonu iskontosu, belirli bir dönemin sona ermesi sebebiyle yapılan indirimleri kapsar. Kış aylarının son dönemlerinde kışlık ürünlerde indirim yapmak, bu iskonto türünün en yaygın örneklerindendir. Temel amaç ise mevcut sezona ait ürünlerin elde kalmasını önlemektir.  

Promosyon İskontosu 

Promosyon iskontosu, genellikle belirli koşulların karşılanması şartıyla uygulanır. Örneğin 5.000 TL’lik alışveriş yapana 250 TL’lik indirim yapmak, promosyon iskontosu olarak kabul edilebilir.  

Sadakat İskontosu

Sadakat iskontosu, işletmelerin düzenli müşterilerine uyguladıkları indirimleri kapsar. Bu yöntemle yeni müşterilerin düzenli müşterilere dönüşme oranını artırmak amaçlanır. En yaygın örneği ise marketlerdeki sadakat kartlarıdır. Sadece ilgili marketin kartına sahip müşterilere uygulanan indirimler sadakat iskontosudur.  

Erken Ödeme İskontosu

Erken ödeme iskontosu, vadeli ödemelerde uygulanan bir indirim yöntemidir. Bir müşterinin, vade tarihinden önce ödeme yapmasını teşvik etmek ve tahsilatı daha erken yapabilmek adına bu yöntem kullanılabilir. Böylece müşteri, ödemesi gereken tutarın altında bir ödeme yaparken işletme de uzun vadeleri beklemeden tahsilat yapmış olur. Bu konudaki en yaygın örnek ise erken ödenen trafik cezalarına uygulanan %25’lik indirimdir.  

Peşin Ödeme İskontosu

Peşin ödeme iskontosu, taksitli alışverişi tercih etmeyen müşterilere sunulur. Taksitli satışlarda işletmeler, gelecekteki fiyat dalgalanmaları ve tahsilatın parça parça yapılmasından doğan riskleri minimize etmek için fiyatı yükseltirler. Yani ürünün taksitli fiyatı, peşin fiyatından daha yüksek olur. Bu durumda peşin ödeme yapan müşterilere iskonto yapılmış olur.  

Grup İskontosu 

Grup iskontosu, satılan ürün adedini artırmaya yönelik bir uygulamadır. Tekil satışlar yerine çoklu satışlar yapmak isteyen işletmeler, grup halinde gelen müşterilere özel indirimler tanımlarlar. Ayrıca bu yöntem sadece müşteri grubuna değil, ürün grubuna da uygulanabilir. Aynı üründen çok sayıda satın alınması halinde ayrıca bir indirim tanımlayarak grup iskontosu yapılabilir.  

İskonto Hesaplama Nasıl Yapılır?

İskonto hesaplama işlemi, iskontonun hangi yöntemle uygulanacağına göre değişir. Sabit tutarlı iskontolarda indirim tutarı toplam tutardan düşülür. Yüzdelik oran üzerinden indirim yapılacağında ise önce iskonto oranı üzerinden indirim tutarı belirlenir, ardından bu tutar satış fiyatından düşülür. İskonto oranına göre yapılan hesaplamada kullanılan temel formül “Satış Fiyatı - (Satış Fiyatı x İskonto Oranı)” şeklindedir. 

Şimdi, bu formülü bir iskonto hesaplama örneği üzerinde uygulayalım.  

İskonto Hesaplama Örneği

Satış fiyatı 650 TL olan bir ürüne %25’lik bir iskonto uyguladığımızı varsayalım. Buna göre hesaplama şöyle olur: 

• Satış Fiyatı - (Satış Fiyatı x İskonto Oranı) = 650 - (650 x %25) 
• Satış fiyatı: 650 TL 
• İskonto tutarı: 650 x 0,25 = 162,5 TL 
• İskonto sonrası satış fiyatı: 650 - 162,5 = 487,5 TL 

Hesaplamaya göre liste fiyatı 650 TL olan bir ürüne %25 iskonto uygulandığında indirim tutarı 162,5 TL, son satış tutarı ise 487,5 TL olur.  

Bu üründe yüzdelik oran yerine “500 TL ve üzerine 50 TL indirim” gibi bir kampanya yapıldığını düşündüğümüzde ise hesaplama şöyle olurdu: 

• Satış Fiyatı - İskonto Tutarı = 650 - 50 
• Satış fiyatı: 650 TL 
• İskonto tutarı: 50 TL 
• İskonto sonrası satış fiyatı: 650 - 50 = 600 TL 

İskonto ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

İskonto hakkındaki temel bilgilerin yanında bazı detayların da bilinmesi gerekiyor. Şimdi, bu detaylarla ilgili sıkça sorulan sorulara cevap verelim.  

Kimler İskonto Yapabilir?

Satışlarını artırmak, stoklarını azaltmak, müşteri çekmek, müşteri memnuniyetini artırmak ve rekabet avantajı sağlamak isteyen her mağaza ve e-Ticaret sitesi iskonto yapabilir.  

İskonto Vergiden Düşülebilir mi?

İskonto tutarı olduğu gibi vergiden düşülemez, fakat vergi matrahını faturanın toplam tutarı oluşturduğu için iskontolu satışlarda ödenecek vergi tutarı da düşük olur.  

İskonto KDV’ye Dahil Edilebilir mi? 

KDV, müşteriden tahsil edilen tutar üzerinden hesaplanır. Bu durumda yasal mevzuatlara uygun bir şekilde yapılan ve faturaya yansıtılan iskonto tutarı, KDV matrahından da düşülür.  

İskontolu İade Faturası Nasıl Kesilir? 

İskontolu iade faturası, satış öncesi yapılan iskontonun da dahil edilebildiği bir faturadır. Faturada iskonto tutarı belirtilebilir; fakat asıl iade tutarı, müşteriden tahsil edilen tutarla aynı olmalıdır.